22 จำนวนผู้เข้าชม |
การปรึกษาทนายความครั้งแรกมีเวลาจำกัด ถ้าเตรียมข้อมูลมาดี ทนายความจะเข้าใจเรื่องได้เร็ว ประเมินประเด็นกฎหมายได้ตรงจุด และบอกได้ว่าควรทำอะไรต่อ บทความนี้รวบรวมสิ่งที่ควรเตรียมก่อนปรึกษาทนาย ทั้งเอกสาร ลำดับเหตุการณ์ และคำถามที่ควรถาม ใช้ได้ทั้งการนัดพบที่สำนักงานทนายความและการปรึกษาทางออนไลน์
ก่อนอื่น ดูว่าเรื่องของท่านมี กำหนดเวลา ที่ใกล้ถึงหรือไม่ เพราะบางเรื่องถ้าพ้นกำหนดจะเสียสิทธิ
• ได้รับหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องคดีแพ่ง: โดยทั่วไปต้องยื่นคำให้การภายใน 15 วัน (คดีแพ่งสามัญ ส่วนคดีบางประเภท เช่น คดีมโนสาเร่ ให้มาศาลเพื่อให้การในวันนัดตามที่ระบุในหมาย) นับแต่ได้รับหมาย (กรณีปิดหมายมีวิธีนับต่างออกไป)
• ได้รับคำพิพากษาและต้องการอุทธรณ์: มีกำหนดเวลายื่นอุทธรณ์
• ได้รับคำสั่งของหน่วยงาน เช่น คำสั่งพนักงานตรวจแรงงาน: มีกำหนดนำคดีไปสู่ศาล
• สิทธิเรียกร้องที่ใกล้ครบอายุความ
ถ้ามีเอกสารที่มีกำหนดเวลา ให้แจ้งตั้งแต่ตอนนัดหมาย และนำเอกสารฉบับนั้นไปด้วยเสมอ
เอกสารที่ช่วยทนายความมากที่สุดคือ สรุปลำดับเหตุการณ์ 1–2 หน้า เขียนเรียงตามวันที่ ตัวอย่างรูปแบบ
1. วันที่ / เหตุการณ์ / ใครเกี่ยวข้อง / มีหลักฐานอะไร
2. เขียนสั้น ๆ ทีละบรรทัด ไม่ต้องใช้ศัพท์กฎหมาย
3. ระบุสิ่งที่ "รู้แน่" แยกจากสิ่งที่ "ได้ยินมา" หรือ "คาดว่า"
ตัวอย่างลำดับเหตุการณ์ (สมมติ) เรื่องเงินกู้ระหว่างเพื่อน
• 5 ม.ค. 2568 — ให้นาย ก. ยืมเงิน 100,000 บาท โอนผ่านธนาคาร มีสลิป และมีข้อความแชตที่นาย ก. ขอยืม
• 1 มี.ค. 2568 — นาย ก. โอนคืน 10,000 บาท (มีสลิป)
• มิ.ย. 2568 – ปัจจุบัน — ทวงทางแชตหลายครั้ง นาย ก. ตอบว่า "ขอเวลาอีกหน่อย" (มีภาพหน้าจอ)
• ยังไม่ได้ส่งหนังสือทวงถาม
รูปแบบนี้ช่วยให้ทนายความเห็นทันทีว่ามีหลักฐานอะไร มีการชำระบางส่วนหรือการยอมรับหนี้ที่อาจเกี่ยวกับอายุความหรือไม่ และยังขาดอะไร
ใส่รายชื่อบุคคลที่เกี่ยวข้องทั้งหมด รวมทั้งคู่กรณี ชื่อบริษัท และพยาน ข้อมูลรายชื่อคู่กรณีสำคัญ เพราะทนายความต้องตรวจก่อนว่าไม่เคยรับปรึกษาหรือเป็นทนายให้ฝ่ายตรงข้ามในเรื่องเดียวกัน ข้อบังคับสภาทนายความว่าด้วยมรรยาททนายความ ข้อ 13 ห้ามทนายความที่ได้รับปรึกษาหรือรู้เรื่องคดีจากคู่ความฝ่ายหนึ่ง ไปรับเป็นทนายหรือใช้ความรู้นั้นช่วยฝ่ายตรงข้ามในกรณีเดียวกัน
• บัตรประชาชน (และหนังสือรับรองบริษัทถ้าเป็นเรื่องของนิติบุคคล)
• เอกสารจากศาล ตำรวจ หรือหน่วยงานที่ได้รับ เช่น หมายเรียก คำฟ้อง หนังสือทวงถาม คำสั่ง
• สัญญาหรือข้อตกลงที่เกี่ยวข้อง
• หลักฐานการชำระเงิน เช่น สลิปโอนเงิน ใบเสร็จ รายการเดินบัญชี
• ข้อความแชต อีเมล ภาพถ่าย หรือคลิปที่เกี่ยวข้อง (ควรเก็บต้นฉบับไว้ ไม่แก้ไขหรือครอปจนดูไม่ออกว่าใครส่ง วันที่เท่าไร)
| ประเภทเรื่อง | เอกสารที่ควรนำไป |
|---|---|
| หนี้ / กู้ยืม / ค้ำประกัน | สัญญากู้ สัญญาค้ำประกัน หลักฐานการรับเงินและการผ่อน หนังสือทวงถาม |
| ถูกฟ้องคดีแพ่ง | หมายเรียก สำเนาคำฟ้องพร้อมเอกสารท้ายฟ้อง วันที่ได้รับหมาย |
| แรงงาน | สัญญาจ้าง สลิปเงินเดือน หนังสือเลิกจ้าง ข้อบังคับการทำงาน |
| ที่ดิน / บ้าน / เช่า | โฉนดหรือหนังสือแสดงสิทธิ สัญญาซื้อขาย สัญญาเช่า ใบเสร็จ |
| ครอบครัว / มรดก | ทะเบียนสมรส สูติบัตร ใบมรณบัตร พินัยกรรม รายการทรัพย์สิน |
| ผู้บริโภค | ใบเสร็จ ใบสั่งซื้อ หน้าประกาศขาย ข้อความโต้ตอบกับผู้ขาย |
| ถูกแจ้งความ / ผู้เสียหายคดีอาญา | หมายเรียกผู้ต้องหา สำเนาบันทึกประจำวัน หลักฐานความเสียหาย |
ถ้าเอกสารมาก ให้เรียงตามวันที่และใส่เลขหน้า ทำสำเนาไว้ 1 ชุดสำหรับทนาย และเก็บต้นฉบับไว้เอง
หลายคนเล่าเฉพาะส่วนที่เป็นประโยชน์ต่อตนเอง แต่ทนายความประเมินความเสี่ยงได้ถูกต้องก็ต่อเมื่อรู้ข้อเท็จจริงครบ รวมทั้งเอกสารที่ท่านเคยลงชื่อ ข้อความที่เคยพิมพ์ยอมรับ หรือการผิดนัดของตัวท่านเอง
ทนายความมีหน้าที่รักษาความลับของลูกความ ข้อบังคับว่าด้วยมรรยาททนายความ ข้อ 11 ห้ามทนายความเปิดเผยความลับของลูกความที่ได้รู้ในหน้าที่ เว้นแต่ได้รับอนุญาตจากลูกความหรือโดยอำนาจศาล รายละเอียดเรื่องนี้อ่านได้ที่บทความ เล่าเรื่องคดีให้ทนายฟัง ทนายต้องเก็บเป็นความลับไหม
เขียนคำถามไว้ล่วงหน้า เพื่อไม่ให้ลืมเมื่อถึงเวลาปรึกษา ตัวอย่างคำถามที่ควรถาม
1. ประเด็นกฎหมายหลักของเรื่องนี้คืออะไร
2. มีกำหนดเวลาหรืออายุความที่ต้องระวังไหม
3. ทางเลือกมีอะไรบ้าง เช่น เจรจา ไกล่เกลี่ย ร้องเรียนหน่วยงาน หรือฟ้องคดี และแต่ละทางมีข้อดีข้อเสียอย่างไร
4. ต้องหาเอกสารหรือพยานอะไรเพิ่ม
5. ระหว่างนี้ควรทำหรือไม่ควรทำอะไร เช่น ควรตอบข้อความคู่กรณีไหม ควรลงชื่อในเอกสารหรือไม่
1. ถ้าตกลงให้ดำเนินการ ขั้นตอนถัดไปคืออะไร และใช้เอกสารอะไร (เช่น ใบแต่งทนายความ)
2. ขอบเขตงานที่ตกลงกันครอบคลุมถึงชั้นไหน
3. ค่าใช้จ่ายที่อาจเกิดขึ้นมีอะไรบ้าง และตกลงกันเป็นหนังสืออย่างไร
4. จะติดตามความคืบหน้าทางช่องทางใด
ทนายความที่ดีจะอธิบายความเสี่ยงตามจริง และไม่รับประกันผลคดี เพราะผลคดีขึ้นกับพยานหลักฐานและการวินิจฉัยของศาล
ผู้ที่จะว่าความในศาลหรือแต่งคำฟ้อง คำให้การให้ผู้อื่น ต้องจดทะเบียนและรับใบอนุญาตเป็นทนายความ (พระราชบัญญัติทนายความ พ.ศ. 2528 มาตรา 33) ท่านขอดูใบอนุญาตหรือตรวจรายชื่อทนายความจากช่องทางของสภาทนายความได้ ความแตกต่างระหว่างทนายความ นิติกร และที่ปรึกษากฎหมาย อ่านได้ที่บทความ ทนายความ นิติกร ที่ปรึกษากฎหมาย ต่างกันอย่างไร
• พบที่สำนักงานทนายความ: นำต้นฉบับเอกสารสำคัญไปให้ทนายดู พร้อมสำเนาที่ทนายเก็บไว้ได้ ถ้ามีคนในครอบครัวที่เกี่ยวข้องกับเรื่องโดยตรง อาจนัดมาพร้อมกัน
• ปรึกษาออนไลน์หรือทางโทรศัพท์: สแกนหรือถ่ายภาพเอกสารให้ชัด ตั้งชื่อไฟล์ตามวันที่และชื่อเอกสาร ส่งให้ทนายล่วงหน้าทางช่องทางที่ตกลงกัน เลือกสถานที่ที่คุยได้เป็นส่วนตัว และเตรียมเอกสารต้นฉบับไว้ใกล้มือเผื่อทนายขอให้อ่านข้อความบางส่วน
ไม่ว่าแบบไหน ควรแจ้งเรื่องโดยย่อตั้งแต่ตอนนัดหมาย เพื่อให้ทนายความเตรียมประเด็นกฎหมายที่เกี่ยวข้องได้ล่วงหน้า
1. จดสรุปสิ่งที่ทนายแนะนำ โดยเฉพาะกำหนดเวลาและเอกสารที่ต้องหาเพิ่ม
2. ตัดสินใจภายในเวลาที่เหมาะสม ถ้ามีกำหนดเวลาใกล้ถึง การลังเลนานอาจทำให้ทางเลือกน้อยลง
3. ถ้าตกลงให้ทนายดำเนินการ อ่านสัญญาหรือข้อตกลงขอบเขตงานให้เข้าใจก่อนลงชื่อ และลงชื่อในใบแต่งทนายความเมื่อต้องดำเนินคดีในศาล
4. แจ้งข้อเท็จจริงใหม่ทันที เช่น ได้รับเอกสารใหม่ หรือคู่กรณีติดต่อมาเสนอเจรจา
• ไม่ควรลงชื่อในเอกสารที่คู่กรณีส่งมา เช่น หนังสือรับสภาพหนี้ บันทึกข้อตกลง หรือใบลาออก จนกว่าจะเข้าใจผล
• ไม่ควรลบข้อความหรือหลักฐาน แม้จะเป็นข้อความที่ไม่เป็นผลดีต่อตนเอง
• ไม่ควรโพสต์เรื่องคดีลงโซเชียลมีเดีย เพราะอาจกลายเป็นหลักฐาน หรือก่อปัญหาเรื่องหมิ่นประมาทได้
• ไม่ควรรอจนใกล้ครบกำหนด แล้วค่อยหาทนาย
• ☐ เอกสารที่มีกำหนดเวลา (หมายศาล คำสั่ง หนังสือทวงถาม)
• ☐ สรุปลำดับเหตุการณ์ 1–2 หน้า
• ☐ รายชื่อคู่กรณีและบุคคลที่เกี่ยวข้อง
• ☐ สำเนาเอกสาร เรียงตามวันที่
• ☐ ภาพหน้าจอข้อความสำคัญ (และเก็บต้นฉบับในโทรศัพท์)
• ☐ รายการคำถาม
• ☐ บัตรประชาชน
การเตรียมตัวก่อนปรึกษาทนาย มี 6 ขั้น คือ เช็กกำหนดเวลา เขียนลำดับเหตุการณ์ รวบรวมเอกสาร เล่าข้อเท็จจริงครบถ้วน เตรียมคำถาม และตรวจใบอนุญาตทนายความ ยิ่งเตรียมครบ การประเมินเรื่องของท่านก็ยิ่งตรงจุด
อ่านเพิ่มเติม: ขั้นตอนการจ้างทนาย · การว่าจ้างทนายความ · ทำไมต้องนัดคุยรายละเอียดก่อนว่าจ้างทนาย
นัดหมายปรึกษา: หากต้องการให้ทนายความตรวจเอกสารและประเมินแนวทางในกรณีของท่าน นัดหมายปรึกษาทนายนิธิพล สำนักงานทนายความนิธิลอว์แอนด์วิน โทร 095-453-4145 (จันทร์–เสาร์ 09.00–18.00 น.) หรือดูช่องทางติดต่อ
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำสำหรับกรณีเฉพาะ · ตรวจตัวบท ณ วันที่ 12 พ.ย. 2569