ว่าความเองได้ไหม ถ้าไม่จ้างทนาย ต้องจ้างทนายทุกคดีหรือเปล่า

4 จำนวนผู้เข้าชม  | 

ว่าความเองได้ไหม ถ้าไม่จ้างทนาย ต้องจ้างทนายทุกคดีหรือเปล่า

         คำตอบสั้น: กฎหมายไม่ได้บังคับให้ต้องจ้างทนายทุกคดี คู่ความว่าความเองได้ แต่ถ้าจะให้คนอื่นไปว่าความแทน คนนั้นต้องเป็นทนายความที่มีใบอนุญาต ญาติหรือเพื่อนที่รับมอบอำนาจไปว่าความแทนไม่ได้ บทความนี้อธิบายตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ป.วิ.พ.) และพระราชบัญญัติทนายความ พ.ศ. 2528

 

คดีแพ่ง: คู่ความว่าความด้วยตนเองได้

         ป.วิ.พ. มาตรา 60 วรรคหนึ่ง กำหนดว่า คู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง จะว่าความด้วยตนเองและดำเนินกระบวนพิจารณาทั้งปวงตามที่เห็นสมควรเพื่อประโยชน์ของตน หรือจะตั้งแต่งทนายความคนเดียวหรือหลายคนให้ว่าความแทนก็ได้

         กรณีที่คู่ความเป็นผู้ไร้ความสามารถ ผู้แทนโดยชอบธรรมเป็นผู้ว่าความ ส่วนบริษัทหรือนิติบุคคล ผู้แทนของนิติบุคคลว่าความได้เช่นกัน

         ดังนั้น ถ้าท่านเป็นโจทก์หรือจำเลยเอง ท่านเขียนคำฟ้อง คำให้การ ยื่นต่อศาล ซักถามพยาน และดำเนินคดีด้วยตนเองได้

 

มอบอำนาจให้ญาติหรือเพื่อนไปว่าความแทนได้ไหม

         ไม่ได้ ถ้าผู้รับมอบอำนาจไม่ใช่ทนายความ มาตรา 60 วรรคสอง กำหนดว่า ถ้าคู่ความทำหนังสือมอบอำนาจให้บุคคลใดเป็นผู้แทนในคดี ผู้รับมอบอำนาจนั้น "จะว่าความอย่างทนายความไม่ได้" แต่ตั้งทนายความเพื่อดำเนินกระบวนพิจารณาได้

         พระราชบัญญัติทนายความ พ.ศ. 2528 มาตรา 33 ยังห้ามผู้ที่ไม่ได้จดทะเบียนและรับใบอนุญาตเป็นทนายความ ว่าความในศาล หรือแต่งฟ้อง คำให้การ ฟ้องอุทธรณ์ แก้อุทธรณ์ ฟ้องฎีกา แก้ฎีกา คำร้อง หรือคำแถลงอันเกี่ยวแก่การพิจารณาคดีในศาล ให้แก่บุคคลอื่น (เว้นแต่ข้าราชการหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐที่ปฏิบัติการตามหน้าที่ หรือผู้ที่กฎหมายว่าด้วยวิธีพิจารณาความหรือกฎหมายอื่นให้อำนาจไว้) ผู้ฝ่าฝืนมีโทษตามมาตรา 82 จำคุกไม่เกินสองปี หรือปรับไม่เกินสี่หมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

         สรุปคือ เขียนเอกสารและว่าความ ให้ตัวเอง ได้ แต่คนที่ไม่ใช่ทนายความจะทำสิ่งเหล่านี้ ให้คนอื่น ไม่ได้

 

คดีอาญาเป็นอย่างไร

         • ผู้เสียหาย มีอำนาจฟ้องคดีอาญาต่อศาลได้เอง เช่นเดียวกับพนักงานอัยการ (ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 28)

         • จำเลย ก่อนเริ่มพิจารณา ศาลจะถามจำเลยว่ามีทนายความหรือไม่ ในคดีที่มีอัตราโทษจำคุก ถ้าจำเลยไม่มีทนายและต้องการทนาย ศาลจะตั้งทนายความให้ ส่วนคดีที่มีอัตราโทษประหารชีวิต หรือจำเลยอายุไม่เกินสิบแปดปีในวันที่ถูกฟ้อง ถ้าไม่มีทนาย ศาลต้องตั้งทนายความให้ (ป.วิ.อ. มาตรา 173)

 

คดีบางประเภทออกแบบให้ประชาชนดำเนินการเองได้สะดวกขึ้น

         • คดีแรงงาน โจทก์จะยื่นคำฟ้องเป็นหนังสือ หรือมาแถลงข้อหาด้วยวาจาต่อหน้าศาลก็ได้

         • คดีผู้บริโภค โจทก์ฟ้องด้วยวาจาได้ โดยเจ้าพนักงานคดีจะบันทึกคำฟ้องให้

         รายละเอียดสองเรื่องนี้จะอธิบายในบทความถัด ๆ ไปของสำนักงาน

 

ว่าความเองได้ แต่ควรพิจารณาอะไรก่อน

         การว่าความเองไม่ผิดกฎหมาย แต่ผู้ที่ว่าความเองต้องรับผิดชอบเรื่องเหล่านี้ด้วยตนเองทั้งหมด

         • กำหนดเวลา เช่น ยื่นคำให้การ ยื่นบัญชีระบุพยาน ยื่นอุทธรณ์ ถ้าพ้นกำหนดอาจเสียสิทธิ

         • การเขียนคำฟ้องหรือคำให้การ ถ้าไม่ได้ยกประเด็นสำคัญไว้ เช่น อายุความ อาจยกขึ้นภายหลังไม่ได้

         • การนำสืบพยาน ต้องรู้ว่าต้องพิสูจน์อะไร ใครมีภาระพิสูจน์ และนำพยานเอกสารหรือพยานบุคคลเข้าสู่สำนวนอย่างไร

         • การไกล่เกลี่ยและทำสัญญาประนีประนอมยอมความ ต้องเข้าใจผลผูกพันก่อนลงชื่อ

         คดีที่ข้อเท็จจริงไม่ซับซ้อนและทุนทรัพย์ไม่สูง หลายคนดำเนินการเองได้ ส่วนคดีที่มีเอกสารจำนวนมาก มีพยานหลายปาก หรือมีผลกระทบต่อทรัพย์สินสำคัญ ควรให้ทนายความตรวจอย่างน้อยในขั้นเตรียมคดี

 

ถ้าไม่มีกำลังจ้างทนาย

         ผู้ที่มีรายได้น้อยอาจขอความช่วยเหลือทางกฎหมายจากหน่วยงานที่ให้บริการ เช่น สภาทนายความ อ่านเพิ่มเติม: ความช่วยเหลือทางกฎหมายที่สภาทนายความ

 

สรุป

         • คดีแพ่ง: คู่ความว่าความเองได้ (ป.วิ.พ. มาตรา 60 วรรคหนึ่ง)

         • มอบอำนาจให้ญาติหรือเพื่อน: ผู้รับมอบอำนาจว่าความอย่างทนายความไม่ได้ ถ้าต้องการให้มีผู้ว่าความแทนต้องตั้งทนายความ (มาตรา 60 วรรคสอง)

         • คนที่ไม่ใช่ทนายความ ว่าความหรือแต่งคำคู่ความให้คนอื่นไม่ได้ (พ.ร.บ.ทนายความ มาตรา 33, 82)

         • คดีอาญา: ผู้เสียหายฟ้องเองได้ (ป.วิ.อ. มาตรา 28) จำเลยขอให้ศาลตั้งทนายได้ตามเงื่อนไขในมาตรา 173

         อ่านต่อ: ทนายความ นิติกร ที่ปรึกษากฎหมาย ต่างกันอย่างไร และ ใบแต่งทนายความคืออะไร


         นัดหมายปรึกษา: หากต้องการให้ทนายความตรวจเอกสารและประเมินแนวทางในกรณีของท่าน นัดหมายปรึกษาทนายนิธิพล สำนักงานทนายความนิธิลอว์แอนด์วิน โทร 095-453-4145 (จันทร์–เสาร์ 09.00–18.00 น.) หรือดูช่องทางติดต่อ

         บทความนี้เป็นข้อมูลกฎหมายทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำสำหรับกรณีเฉพาะ · ตรวจตัวบท ณ วันที่ 12 พ.ย. 2569

Powered by MakeWebEasy.com
เว็บไซต์นี้มีการใช้งานคุกกี้ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและประสบการณ์ที่ดีในการใช้งานเว็บไซต์ของท่าน ท่านสามารถอ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว  และ  นโยบายคุกกี้