ได้รับหมายศาลคดีแพ่ง ทำอย่างไร? ยื่นคำให้การภายใน 15 วัน

119 จำนวนผู้เข้าชม  | 

ได้รับหมายศาลคดีแพ่ง ทำอย่างไร? ยื่นคำให้การภายใน 15 วัน

         การได้รับซองจากศาลที่มีหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องเป็นเรื่องที่หลายคนตกใจ บางคนเก็บซองไว้เพราะไม่รู้จะเริ่มจากตรงไหน บางคนคิดว่ายังไม่ต้องทำอะไรจนกว่าจะถึงวันนัด แต่ในคดีแพ่ง ระยะเวลาเริ่มนับตั้งแต่การส่งหมายมีผล และถ้าปล่อยให้เลยกำหนด อาจเสียโอกาสต่อสู้คดีบางส่วนไป

         บทความนี้อธิบายขั้นตอนที่ผู้ถูกฟ้องคดีแพ่งควรทำ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ป.วิ.พ.) พร้อมเลขมาตราและลิงก์ตัวบท เพื่อให้ตรวจสอบได้

 

     สรุปสั้น: สิ่งที่ต้องทำเมื่อได้รับหมายศาลคดีแพ่ง

  1.  ตรวจว่าหมายเป็นของจริง โดยติดต่อศาลที่ออกหมายโดยตรง

  2.  จดวันที่ได้รับหมาย หรือวันที่ปิดหมาย และดูว่าศาลนัดอะไร วันไหน

  3.  ในคดีแพ่งสามัญ จำเลยต้องยื่นคำให้การเป็นหนังสือภายใน 15 วันหลังได้รับหมายเรียกและคำฟ้อง (ป.วิ.พ. มาตรา 177)

  4.  อ่านคำฟ้องให้ครบ แล้วรวบรวมสัญญา ใบเสร็จ หลักฐานการโอนเงิน และข้อความแชตที่เกี่ยวข้อง

  5.  ถ้าเตรียมไม่ทัน ให้ยื่นคำร้องขอขยายเวลาก่อนครบกำหนด (มาตรา 23)

  6.  อย่าเพิกเฉยต่อหมาย เพราะการขาดนัดยื่นคำให้การมีผลต่อการต่อสู้คดี (มาตรา 197–199)

 

        หมายเรียกและสำเนาคำฟ้องคืออะไร

         เมื่อโจทก์ยื่นฟ้องคดีแพ่ง ศาลจะออก หมายเรียกให้ยื่นคำให้การ (มักเรียกสั้น ๆ ว่า "หมายศาล") ส่งไปพร้อม สำเนาคำฟ้อง คำฟ้องจะบอกว่าใครเป็นโจทก์ ฟ้องเรื่องอะไร เรียกเงินเท่าไร และขอให้ศาลบังคับอย่างไร ส่วนหมายเรียกจะระบุเลขคดีดำ ชื่อศาล และวันนัด

         ต้องแยกให้ออกว่าเป็น คดีแพ่ง (เช่น ผิดสัญญา กู้ยืมเงิน บัตรเครดิต เช่าซื้อ ละเมิด) ไม่ใช่หมายเรียกผู้ต้องหาของตำรวจในคดีอาญา เพราะขั้นตอนต่างกัน บทความนี้พูดถึงคดีแพ่งเท่านั้น

 

        ขั้นที่ 1 ตรวจว่าหมายศาลเป็นของจริง

         ปัจจุบันมีมิจฉาชีพแอบอ้างเป็นศาลหรือเจ้าหน้าที่ ส่งหมายปลอมผ่าน LINE หรือโซเชียลมีเดีย แล้วให้โอนเงินเพื่อ "ระงับคดี" ศาลยุติธรรมเคยแจ้งเตือนว่า ศาลไม่มีนโยบายส่งเอกสารให้คู่ความทาง LINE หรือโซเชียลมีเดีย และแนะนำให้ติดต่อศาลต้นทางโดยตรง

         วิธีตรวจที่ปลอดภัย:

  •  ค้นเบอร์โทรศัพท์ของศาลจากสมุดโทรศัพท์ศาลยุติธรรม (phonebook.coj.go.th) ไม่ใช้เบอร์ที่พิมพ์มาในเอกสารที่น่าสงสัย

  •  แจ้งชื่อศาล เลขคดีดำ และชื่อคู่ความ เพื่อสอบถามว่ามีคดีจริงหรือไม่

  •  ศาลไม่เรียกให้โอนเงินเพื่อยุติคดี หากมีคนเรียกเงินในลักษณะนี้ ควรสงสัยไว้ก่อน

 

        ขั้นที่ 2 นับระยะเวลายื่นคำให้การ

 

         รับหมายด้วยตนเองหรือมีคนในบ้านรับแทน

         มาตรา 177 กำหนดว่า เมื่อได้ส่งหมายเรียกและคำฟ้องให้จำเลยแล้ว ให้จำเลยทำคำให้การเป็นหนังสือยื่นต่อศาลภายใน 15 วัน

         ถ้าเจ้าพนักงานไม่พบตัวจำเลย แต่ส่งให้บุคคลที่มีอายุเกินยี่สิบปีซึ่งอยู่หรือทำงานในบ้านหรือที่ทำงานของจำเลย กฎหมายถือว่าเป็นการส่งที่ถูกต้องแล้ว (มาตรา 76) จึงควรถามคนในบ้านเสมอว่ามีเอกสารจากศาลมาส่งหรือไม่ และรับไว้วันไหน

 

         ถูกปิดหมายไว้ที่บ้าน

         ถ้าส่งตามปกติไม่ได้ ศาลอาจสั่งให้ส่งโดยวิธีอื่น เช่น ปิดหมายไว้ในที่ที่เห็นได้ง่ายที่บ้านหรือที่ทำงาน การส่งแบบนี้มีผลเมื่อพ้น 15 วัน นับแต่วันปิดหมาย หรือนานกว่านั้นตามที่ศาลกำหนด (มาตรา 79) หลังจากนั้นจึงเริ่มนับ 15 วันตามมาตรา 177 ในทางปฏิบัติจึงมักกล่าวกันว่ามีเวลาประมาณ 30 วันนับแต่วันปิดหมาย

         ข้อควรระวัง: การนับวันขึ้นกับวันที่ส่งหมายจริงและข้อความในคำสั่งศาล ควรให้ทนายความตรวจวันที่ในรายงานการส่งหมาย และไม่ควรรอจนวันสุดท้าย

 

คดีมโนสาเร่และคดีผู้บริโภค: ให้การในวันนัด

         ไม่ใช่ทุกคดีที่ใช้กำหนด 15 วัน

  •  คดีมโนสาเร่ (คดีทุนทรัพย์ไม่สูงตามที่กฎหมายกำหนด) หมายเรียกจะให้จำเลยมาศาลเพื่อไกล่เกลี่ย ให้การ และสืบพยานในวันเดียวกัน จำเลยให้การเป็นหนังสือหรือด้วยวาจาในวันนัดก็ได้ (มาตรา 193)

  •  คดีผู้บริโภค เช่น คดีบัตรเครดิต สินเชื่อ หรือเช่าซื้อที่ผู้ประกอบธุรกิจฟ้องผู้บริโภค จำเลยให้การในวันนัดพิจารณา เป็นหนังสือหรือด้วยวาจาก็ได้ (พ.ร.บ.วิธีพิจารณาคดีผู้บริโภค พ.ศ. 2551 มาตรา 26)

         ถ้าไม่มาศาลในวันนัดของคดีประเภทนี้ ศาลอาจถือว่าจำเลยขาดนัดยื่นคำให้การได้ ดังนั้นสิ่งสำคัญคืออ่านหมายว่า ศาลนัดให้ทำอะไร ไม่ใช่ดูแค่ตัวเลข 15 วัน

 

         ถ้าเตรียมคำให้การไม่ทัน

         จำเลยยื่นคำร้องขอขยายระยะเวลายื่นคำให้การได้ แต่ศาลจะอนุญาตเมื่อมีพฤติการณ์พิเศษ และต้องยื่นคำร้อง ก่อนสิ้นระยะเวลา เว้นแต่มีเหตุสุดวิสัย (มาตรา 23) การยื่นขอหลังครบกำหนดแล้วจึงมีโอกาสน้อยมาก

 

        ขั้นที่ 3 อ่านคำฟ้องและรวบรวมเอกสาร

         อ่านคำฟ้องทุกหน้า รวมถึงเอกสารแนบท้าย แล้วจดประเด็นเหล่านี้:

  •  โจทก์อ้างว่าทำสัญญาอะไร เมื่อไร ยอดหนี้เท่าไร คิดดอกเบี้ยอย่างไร

  •  ยอดที่ฟ้องตรงกับที่เราชำระไปแล้วหรือไม่

  •  เรื่องนี้เกิดขึ้นนานแค่ไหน อาจขาดอายุความหรือไม่ (ดูบทความ การสู้คดีขาดอายุความ)

  •  ศาลที่ฟ้องเป็นศาลที่จำเลยมีภูมิลำเนาหรือที่มูลคดีเกิดหรือไม่ (มาตรา 4)

         เอกสารที่ควรเตรียม: สำเนาบัตรประชาชน หมายศาลและคำฟ้องทั้งชุด สัญญา ใบเสร็จ สลิปโอนเงิน รายการเดินบัญชี หนังสือทวงถาม และข้อความแชตหรืออีเมลที่เกี่ยวข้อง

 

        ขั้นที่ 4 คำให้การต้องมีอะไรบ้าง

         คำให้การต้องแสดงโดยชัดแจ้งว่าจำเลย ยอมรับหรือปฏิเสธ ข้ออ้างของโจทก์ทั้งหมดหรือบางส่วน พร้อม เหตุแห่งการนั้น (มาตรา 177 วรรคสอง) การปฏิเสธลอย ๆ โดยไม่ให้เหตุผล อาจทำให้ประเด็นที่ต้องการต่อสู้ไม่ได้รับการพิจารณาเต็มที่

         ถ้าจำเลยมีสิทธิเรียกร้องต่อโจทก์ที่เกี่ยวกับเรื่องเดียวกัน อาจฟ้องแย้งมาในคำให้การได้ แต่ถ้าเป็นเรื่องอื่นไม่เกี่ยวกับคำฟ้องเดิม ศาลจะสั่งให้ไปฟ้องเป็นคดีต่างหาก (มาตรา 177 วรรคสาม)

         ในหลายคดี ศาลมีขั้นตอนไกล่เกลี่ย หากต้องการเจรจาผ่อนชำระหรือประนีประนอม ก็ยังควรยื่นคำให้การตามกำหนดไว้ก่อน เพื่อรักษาสิทธิ (อ่านเพิ่ม: การไกล่เกลี่ยก่อนฟ้องคดี)

 

        ถ้าไม่ยื่นคำให้การ จะเกิดอะไรขึ้น

         ถ้าจำเลยได้รับหมายแล้วไม่ยื่นคำให้การภายในกำหนด กฎหมายถือว่า ขาดนัดยื่นคำให้การ (มาตรา 197) โจทก์ต้องขอให้ศาลตัดสินโดยขาดนัดภายใน 15 วัน (มาตรา 198) และศาลจะพิพากษาให้โจทก์ชนะได้ต่อเมื่อเห็นว่าคำฟ้องมีมูลและไม่ขัดต่อกฎหมาย โดยอาจให้โจทก์สืบพยานฝ่ายเดียว (มาตรา 198 ทวิ) ถ้าศาลสงสัยว่าจำเลยอาจไม่ทราบหมาย ศาลอาจสั่งให้ส่งหมายใหม่ได้

 

         ยังไม่ตัดสิน: ขออนุญาตยื่นคำให้การ

         ถ้าจำเลยมาศาลก่อนศาลชี้ขาดคดี และแจ้งในโอกาสแรกว่าต้องการต่อสู้คดี หากศาลเห็นว่าการขาดนัดไม่ได้เกิดจากความจงใจ หรือมีเหตุอันสมควร ศาลอาจอนุญาตให้ยื่นคำให้การได้ ถ้าศาลไม่อนุญาต จำเลยยังถามค้านพยานโจทก์ได้ แต่นำพยานของตนเข้าสืบไม่ได้ (มาตรา 199) รายละเอียดเพิ่มเติมอ่านได้ที่ ขาดนัดยื่นคำให้การ

 

         ตัดสินแล้ว: ขอให้พิจารณาคดีใหม่

         ถ้าศาลพิพากษาให้จำเลยแพ้คดีโดยขาดนัด และจำเลยไม่ได้อุทธรณ์ จำเลยอาจขอให้พิจารณาคดีใหม่ได้ (มาตรา 199 ตรี) ต้องยื่นภายใน 15 วันนับแต่วันส่งคำบังคับ หากมีพฤติการณ์นอกเหนือการบังคับ ให้ยื่นภายใน 15 วันนับแต่พฤติการณ์นั้นสิ้นสุด แต่ห้ามยื่นเกิน 6 เดือน นับแต่วันยึดทรัพย์หรือบังคับคดี และคำขอต้องอธิบายเหตุที่ขาดนัดพร้อมข้อคัดค้านคำตัดสินว่าหากพิจารณาใหม่ จำเลยอาจเป็นฝ่ายชนะได้อย่างไร (มาตรา 199 จัตวา) อ่านเพิ่ม: การขอพิจารณาคดีใหม่

         ทางแก้เหล่านี้มีเงื่อนไขและเวลาจำกัด ทางที่ดีที่สุดคือยื่นคำให้การให้ทันตั้งแต่ต้น

 

        ต้องมีทนายความไหม

         กฎหมายให้คู่ความว่าความด้วยตนเองได้ หรือจะแต่งตั้งทนายความให้ดำเนินคดีแทนก็ได้ (มาตรา 60) ถ้าแต่งตั้งทนาย ต้องทำใบแต่งทนายความลงลายมือชื่อทั้งตัวความและทนายความยื่นต่อศาล (มาตรา 61)

         คดีที่ยอดเงินสูง มีหลายสัญญา ใกล้ครบกำหนดยื่นคำให้การ หรือมีประเด็นอายุความ ดอกเบี้ย หรือเขตอำนาจศาล ทนายความช่วยตรวจคำฟ้อง วางประเด็นต่อสู้ และร่างคำให้การให้ครบตามมาตรา 177 ได้ ผลของคดีขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงและพยานหลักฐานของแต่ละเรื่อง ไม่มีใครรับรองผลคดีล่วงหน้าได้ หากต้องการทราบขั้นตอนการทำงานร่วมกับทนาย อ่านได้ที่ ขั้นตอนการจ้างทนาย และ ค่าธรรมเนียมศาล

 

         คำถามที่พบบ่อย

         ถ้าย้ายบ้านแล้ว แต่หมายศาลไปส่งที่บ้านเก่า จะเป็นอย่างไร? ขึ้นกับว่าที่อยู่นั้นยังถือเป็นภูมิลำเนาหรือไม่ และการส่งหมายทำอย่างไร เรื่องนี้ต้องดูรายงานการส่งหมายในสำนวน ควรติดต่อศาลหรือทนายความทันทีที่ทราบว่ามีคดี

         ยอมรับว่าเป็นหนี้จริง ยังต้องยื่นคำให้การไหม? ควรยื่น เพราะแม้ยอมรับว่ามีหนี้ ก็อาจโต้แย้งยอดเงิน ดอกเบี้ย ค่าธรรมเนียม หรืออายุความได้ และยังใช้ขั้นตอนไกล่เกลี่ยเพื่อเจรจาได้

         ไปศาลวันนัดแรกโดยไม่ได้ยื่นคำให้การไว้ ได้หรือไม่? ในคดีแพ่งสามัญ ถ้ากำหนด 15 วันผ่านไปแล้ว ถือว่าขาดนัดยื่นคำให้การ แต่ยังควรไปศาลและแจ้งความประสงค์จะต่อสู้คดีในโอกาสแรก (มาตรา 199) ส่วนคดีมโนสาเร่และคดีผู้บริโภค ให้การในวันนัดได้

         ดูคำถามอื่นเพิ่มเติมได้ที่ หน้าคำถามที่พบบ่อย


         นัดหมายปรึกษา: หากได้รับหมายศาลและต้องการให้ทนายความตรวจเอกสารและประเมินแนวทาง ติดต่อสำนักงานทนายความนิธิลอว์แอนด์วิน โทร 095-453-4145 (จ.–ส. 09.00–18.00 น.) หรือ ช่องทางติดต่อ — กรุณาเตรียมหมายศาลและคำฟ้องทั้งชุดมาด้วย

         บทความนี้เป็นข้อมูลกฎหมายทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำสำหรับคดีเฉพาะ ระยะเวลาและผลของแต่ละคดีขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริง คำสั่งศาล และพยานหลักฐาน · ตัวบทตรวจ ณ วันที่ 11 พ.ย. 2569

Powered by MakeWebEasy.com
เว็บไซต์นี้มีการใช้งานคุกกี้ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและประสบการณ์ที่ดีในการใช้งานเว็บไซต์ของท่าน ท่านสามารถอ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว  และ  นโยบายคุกกี้